Kỷ niệm 70 năm Bác Hồ về nước (1941-2011)

Bác Hồ đã có 5 lần về nước lãnh đạo cách mạng Việt Nam

      Ngày 5/6/1911, thanh niên Nguyễn Tất Thành xuống tàu buôn Pháp mang tên Amiral Latouche Tréville tại bến nhà rồng (nay là cảng thành phố Hồ Chí Minh) sau khi xin được một chỗ để làm phụ bếp. Việc làm này tuy nhỏ nhưng có giá trị rất lớn vì đã đáp ứng được nguyện vọng đang nung nấu trong lòng của người thanh niên yêu nước họ Nguyễn “đi nước ngoài bằng mọi cách” với mục đích tìm cho được con đường cứu nước.

     Hồ Chí Minh biên niên sử ghi :”Khoảng tháng 2 năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời trường Dục Thanh (Phan Thiết) đi vào Sài Gòn tìm cách đi Pháp và các nước phương Tây để xem “họ làm như thế nào rồi trở về giúp đồng bào chúng ta”. Trước ngày 2 tháng sáu, Nguyễn Tất Thành bàn với một người bạn thân về chuyện đi ra nước ngoài. Anh nói: "Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp vá các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta".

    Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành từ cảng Nhà Rồng thành phố Sài Gòn rời Tổ quốc đi sang Pháp.”(Sổ tay Báo cáo viên năm 2005, Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương, trang 204).

     Tàu buôn này vận tải hàng hóa kiểu “tàu chợ” đã ghé nhiều cảng từ Á sang Âu rồi tới Pháp. Từ Pháp, Nguyễn Tất Thành lại làm thuê cho một tàu buôn khác (năm 1912) đi nhiều cảng vòng quanh châu Phi đến cảng New York nước Mỹ. Cuối năm 1913 Nguyễn Tất Thành rời Mỹ sang Anh. Năm 1917, anh lại từ Anh sang Pháp và năm 1919 gia nhập đảng Xã hội Pháp. Kể từ thời điểm này, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành mang tên mới Nguyễn Ái Quốc (người Việt yêu nước họ Nguyễn) vì đã tham gia “Hội những người Việt Nam yêu nước”. Cuộc đời và sự nghiệp chính trị của Người đã chính thức bắt đầu từ đây.

    Tên tuổi của Người đã được giới chính trị, xã hội nước Pháp biết đến qua nhiều lần tham gia các hội nghị và viết báo trình bày nhiều vấn đề liên quan tới dân tộc, thuộc địa và chính sách bóc lột, nô lệ của thực dân, trong đó đề cập tới tình cảnh thợ thuyền và đời sống nhân dân bị bần cùng hóa ở Việt Nam. Nhưng vẫn chưa tìm thấy chút ánh sáng nào ở cuối đường hầm.

     Tới năm 1920, ngày 17/7, Nguyễn Ái Quốc đọc tác phầm “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của V.I Lê Nin, lãnh tụ vĩ đại của nước Nga làm nên cuộc cách mạng tháng Mười năm 1917 chấn động toàn cầu, đặc biệt đã thành lập nhà nước Xô viết theo mô hình chủ nghĩa xã hội tiến tới chủ nghĩa cộng sản theo tư tưởng Mác – Ăng Ghen đã được Lê Nin chuyển hóa thành đường lối và phương pháp cách mạng XHCN để giải phóng dân tộc và giải phóng đất nước đối các nước thuộc địa.

     Nguyễn Ái Quốc viết thư bằng tiếng Pháp gởi Quốc tế cộng sản, cho biết luận cương này đã ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành thế giới quan của Người và giúp Người dứt khoát đi theo Quốc tế III (của Lê  Nin) và còn có sáng kiến thành lập đảng Cộng sản Pháp. Hoạt động chính trị của Người đã được mở rộng và nâng lên tầm cao mới khi Người bí mặt rời thủ đô Pháp đi Liên Xô (tháng 6/1923) rồi vào học trường Đại học Cộng sản của những người lao động Phương Đông tại Mát-xcơ-va. Sau nhiều hoạt động sôi nồi của Người ở Liên Xô trong Quốc tế cộng sản liên quan các hội nghị bàn về vấn đề dân tộc, hội nghị thanh niên, nông dân, công hội đỏ…Cuối năm 1924 với yêu cầu của mình, Người đang công tác ở Ban Phương Đông được Quốc tế Cộng sản cử đi công tác ở các nước châu Á mà đầu tiên là Trung Quốc, tới Quảng Châu.

      Như vậy, sau gần 15 năm ra nước ngoài hoạt động để tìm con đường nước và Người đã tiếp thu được con đường đó của Lê Nin năm 1920 nên nôn nóng trở về nước theo ý nguyện ban đầu. Nhưng phải đợi tới năm 1925, Người mới có điều kiện mở lớp huấn luyện chính trị cho các thanh niên Việt Nam yêu nước ở Quảng Châu, một hoạt động đầu tiên cứu nước là truyền bá tư tưởng, lý luận về cách mạng và học thuyết Mác- Lê Nin, trong đó soạn thảo tác phẩm “Đường kách mệnh” làm giáo trình giảng dạy, sáng lập ra Hội Việt Nam thanh niên cách mạng và đưa ra Bản án chế độ thực dân Pháp được xuất bản ờ Paris sau khi nắm được tình hình ở nước nhà dưới chế độ tàn ác của thực dân Pháp.

     Bác Hồ đã chọn Quảng Châu là điểm đến và dừng chân đầu tiên trên hành trình tiến về Tổ quốc. Đây là lúc Bác dò tìm con đường về nước nhưng chưa được nên quay trở lại Mát-xcơ-va sau khi bí mật tới Hương Cảng và bị Sở mật thám Anh buộc phải rời nơi đây. Chuyến đi bằng đường bộ từ Mát-xcơ-va tới cảng Viễn Đông Nga và ngược lại khi trở về.        

     Tháng 4 năm 1928 Quốc tế Cộng sản lại cho Người trở về Đông Dương. Cuộc hành trình này bằng đường biển từ Pháp sang Ý qua Ấn Đô tới Xiêm.

    Hoạt động ở Xiêm (Thái Lan) một thời gian Người vượt sông Mê Công sang Lào dự định về nước qua ngã Trung Lào nhưng hàng rào mật thám Pháp ở biên giới Việt – Lào quá chặt khi thực dân Pháp ở Vinh (Nghệ An) ra bản án tử hình đối với Nguyễn Ái Quốc.

     Đầu năm 1930, Người rời Xiêm tới Trung Quốc để chủ trì hội nghị hợp nhất ba tổ chức Đảng cộng sản Việt Nam (3/2) và cử đồng chí Trần Phú về nước hoạt động. Sau cào trào Xô viết Nghệ Tĩnh, các đồng chí Trần Phú, Hồ Tùng Mậu, Nguyễn Lương Bằng bị Pháp bắt ở Sài Gòn và Nguyễn Ái Quốc với tên Tống Văn Sơ bị bắt ở Hương Cảng. Quốc tế Cộng sản can thiệp nhờ luật sư Anh giải cứu và Người trở về Liên Xô sau khi dự kiến vế nước chưa được

     Mùa hè năm 1939, Người thu xếp cho Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh Khai về nước để chỉnh đốn Đảng và đẩy mạnh phong trào đấu tranh cách mạng bằng cách thành lập Mặt trận dân tộc dân chủ thu hút mọi lực lượng yêu nước.

    Ngày 6/6/1936, Quốc tế Cộng sản chính thức cho phép Người về nước hoạt động. Người từ Mát-xcơ-va sang Tân Cương tới Diên An rồi Quế Lâm (Quảng Tây) với tên Hồ Quang làm việc trong văn phòng Bát lộ quân của Đảng cộng sản Trung Quốc, tới Long Châu để bắt liên lạc với trong nước ta. Nhưng chưa có đường liên lạc nên tới Côn Minh (tỉnh Vân Nam) gặp các đồng chí Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp bàn thống nhất về nước. Tháng 7/1940, Người định về nước bằng ngã Côn Minh – Lào Cai nhưng không thực hiện được do Nhật tiến hành xâm lược nước ta. Tháng 10/1940, Người thành lập Việt Nam độc lập đồng minh và mời ông Hồ Học Lãm làm Chánh văn phòng.

     Hạ tuần tháng 12/1940, Người cùng một số cán bộ rời Quế Lâm đi Tĩnh Tây (Quảng Tây) gặp đồng chí Hoàng Văn Thụ báo cáo tình hình Trung ương Đảng chuẩn bị họp hội nghị lần thứ 8 và đề nghị Người chọn hướng Cao Bằng để về nước. Gặp được cơ sở cách mạng ở xả Trường Hà huyện Hà Quảng, nên Người và đoàn tùy tùng tổ chức ăn Tết 1/1 Tân Tỵ (1941) với đồng bào dân tộc bên kia biên giói đề sáng mùng 2 Tết (28/1/1941) về nước bước qua cột mốc 108 và chọn hang Pắc Bó để dừng chân bắt đầu trực tiếp tổ chức lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi tới tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 thành công và thành lập nước Việt Nam DCCH ngày 2/9/1945.

Vương Liêm

Tài liệu tham khảo :

-Sổ tay Báo cáo viên năm 2005

-Cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh (sách Tìm hiểu lịch sử Việt Nam hướng tới lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890) tập 2, NXB Đồng Nai, 2/2010.